Adess i’enn tutt a post
Adess i'enn tutt a post
PRIMO ATTO
Siamo negli anni '50.
La scena rappresenta una grande cucina-soggiorno di una modesta famiglia di quei tempi.
C' una porta per l'esterno (una "corte" di paese) ed una per le camere. Una finestra sulla parete di fondo.
All'apertura del sipario, Santina ai fornelli e st canticchiando un successo dell'epoca (magari "Colomba bianca vola...")
SCENA I
Santina - Pussibil ch'i sian gnamm ch? Che ur ? (Guarda l'orologio) Zamm sett e un quart? (V alla porta esterna e guarda fuori) Nessuno all'orizzonte!. Ad tr, as na veda gnan voin.... (Torna ai fornelli) E m s chim, in 's d p, a spett; eh, un lucch in c al g v! Lur, basta st fora!
Bruna - (Affacciandosi dall'esterno) Santina....
Santina - (Che non ha sentito, continua nel suo discorso ad alta voce) Seimpar fra, fra da chim!
Bruna - (Credendo dica a lei) Ma scusa....
Santina - (Come sopra) Via, anda. F di chilometar!
Bruna - O custa p! (Irritata per il trattamento, esce)
Santina - Basta st in gir.... E m? No, dis, e m?
Bruna - (Ritorna all'attacco) No, seinta un po', vera....
Santina - (Ancora non la vede e non la sente) St chim! E in dua veet? Movat mia da chim, no?
Bruna - (A voce alta) E allura, voi o vegnia?
Santina - (Finalmente la vede) Ma cus ft in s'la porta, e v dein, no?
Bruna - Ah, so mia. "V, vegna"! Gl't con m, par cas? Dimal, parch m s mia tant bionda, m s Bruna ad num e ad fatt.
Santina - Ma no, ma che con t!
Bruna - Ah, bein!
Santina - (Ironica) As p gnan bram con t, t' tant bona.... (Smorfia verso il pubblico) S rabbiusa parch g'ho al disn pront e as vda adzoin.
Bruna - Cus gh't s, al mnastron? (Ficca il naso nella pentola)
Santina - Si, ma l' mia al cas da pucciag dein al nas! (Piano al pubblico) L' bein curiusa!
Bruna - S'era dr anca m a f da seina, ma.... am s tru seinza sal!
Santina - (Lo prende) Ecco il sale....
Bruna - E un p ad sigulla gl'arissta mia? Appena un tucchein....
Santina - La sigulla?.... Pronti!
Bruna - E un p....
Santina - (Precedendola) S seinza anca m!
Bruna - Ad che roba?
Santina - (Imbarazzata) .... D'oli, si, d'oli.
Bruna - E ma ft, seins'oli?
Santina - Drv al butter.
Bruna - Ecc, allura dam una ponta ad butter, c s propi seinza, seinza.
Santina - (Mentre lo v a prendere) La m'ha freing!
Bruna - Po as mattum a post, t'al s.
Santina - E al s, parbaccu! Tra visein... bisogna vuress bein.... (Piano) Sla pudiss, l'am mangia!
Bruna - (Falsa) Ma si, ag v adz poc pr'and d'accordi.... (Guarda in giro e tocca la roba) Guarda che bella roba, la nva?.... E custa cus la?
Santina - La deintera dal me omm!
Bruna - Ah!.... (Piano al pubblico) Che crpia lam; l' tant pulida l! (Forte) La Iole e l'Andreina stannia bein?
Santina - Sper ad si. Sperum ca sia success gneint. Is vedan mia.
Bruna - Cus voot ca sia success? Magari i s'enn farm co'l ragiuner....
Santina - Che ragiuner?
Bruna - Qull ca st adr a la Iole, no? Parch....? Al savta mia?.... Oh, am dispias, adess at peinsar ca s una pettegula e invece....
Santina - Ma no, adzoin al la peinsa, par carit. Anzi, t' fatt bein, parch la mamma l' seimpar l'ultima a sav il roob.
Bruna - Eh si, bisogna tegn i' occ' bei veert, parch p quand l' successa, l' successa.... Va bein, c'al g'ha una fassia, puvrein....
Santina - Che fassia g'al? Ag cala un occ'?
Bruna - No, ma l' tutt pat, magar magar: second m, l' mal! (Falsa) M, par la m Maria, al vurriss mia: m no, m no, m no, m, s sciumleina!
Santina - (Piano) Car di grassia!
Bruna - Come?
Santina - Dziva: at gh' ragion: gh' ad chi articul in gir!
Bruna - E p il fiol bisogna curaia, specialmeint se i'enn un p alzeer. M, a la m Maria, ag capitar mai un'imprevist....
Santina - (Piano) L' adz brutta, puvreina....!
Bruna - Come?
Santina - Dziva: la g'ha mia la fassia, povr'angilein!
Bruna - (Avvicinando la sedia) Et vist cus success alla fiola dal Fausto?
Santina - No, cus success?
Bruna - Ma al st mia.... cl' peina m un'ov?
Santina - Ah, al s adess. Ma m m'interessa mia....
Bruna - Gnan m, ma i vegnan fein in c a dittia il roob: bisogna ascultaia par forza!
Santina - Capita bein adz anca a m!
Bruna - M am d adz fastidi la geint curiusa e invidiusa.... ma che udur l custi?
Santina - (Annusa) Ad bruus.... Al m mnastron! (Vola ai fornelli) Vada, al s' tutt tacc!
Bruna - S'at gh' da tral via, m m'uffeind mia....
Santina - Ah no, il la mangiarann adz ma l'.... Guarda t sl' l'urari da vegn a c!
Bruna - I sarann dr a f d ciacciar col ragiuner.... s'al trova ch'i ag d da tr, l'om al sa ferma!
Santina - (Cenno di stizza) Mmmmmmhhh....!
SCENA II
Aldo - (Dalla comune) Bonasira Bruna.
Bruna - Bonasira Aldo.
Aldo - (Guardandole in mano) Um cambi la cura? Da qulla dal succar a sigulla e butter?
Bruna - C'al ma tosa mia in gir, la! Ah Santina, t' bein furtun con un'om adz espansiiv: al me Carlo al par seimpar un can Buldogg.
Aldo - Ma no, cl' mia cattiv.
Bruna - Cattiv no, ma sgionfadur si!
Santina - Parch chi l al t par alzer a botta, ma prova t....
Aldo - Im capissan mia, Bruna.
Bruna - Anca m, car al m Aldo: siamo degli incompresi.... Bein andr a veed s' cotta la mnestra: (Falsa) G'ho i panzerotti in dal furan.
SCENA III
Maria - (Dalla comune) Mamma, finalmeint t tru: l' mezz'ura ca spettum.
Bruna - S'era dr a riv. E'la cotta la mnestra?
Maria - (Da bella tonterellona) Che mnestra? Gh' s gneint!
Bruna - Ma cus diista? (Platta) Lucca! Ho miss s i cannelloni prima da vegn fora!
Aldo - (A Santina) Ma erannia mia panzerotti?
Santina - (Annuisce ironicamente)
Maria - Dabbon? M ho vist gneint!
Bruna - (Rabbiosa) Parch t' lucca, oltre che ciorba.... e brutta! (Platta)
Maria - Ahia, mamma!
Bruna - V l, v l e taz, taz! St bein allura e grassia pr'al prestit.... V l, t!
Aldo - Ciao Maria: ada che bella fiola la s' fatta.
Bruna - (Velenosa) Sicur, i m'la dizan tutt!
Aldo - Appunto, s'era bein dr d che....
Bruna - Ah, eccu.... (Esce velocemente con la figlia)
SCENA IV
Santina - Dimm un p una roba: cus la st storia dal ragiuner?
Aldo - Che ragiuner?
Santina - Qull ca st dr alla Iole!
Aldo - Gh' anca un ragiuner, adess?
Santina - E chi 'c gh' d'atar?
Aldo - Ca sappia m, un fruttar, un meccanich, un pittur e, par ultim, voin ca sona la tromba.
Santina - E d'in dua saltla fora tutta st geint? L' quasi un reggimeint!
Aldo - (Orgoglioso) Cus voot faag? La ragazza la pias, as capissa. E la Bruna l' fein verda dall'invidia, parch la sua al la v gnan un can.
Santina - L'as f una bella nomea!
Aldo - L' blleina e i g stann a dr: logica!
Santina - Dag pur seimpar ragion ac g'arum un bell risultat. E adess parch i vegnan mia a c?
Aldo - (Sulla porta) Tial ch'i rivan.... ma i'enn bein ad cursa....
Santina - V z in canteina a t al vein.
Aldo - Subit.
Santina - Ma stag mia un'ura, s mia s t' cap.
Aldo - (Si finge arrabbiato) Tant me se m buiss s tutt! M che fora ad past gh' dubbi ca tasta una gussa....
Santina - .... d'acqua! Dai v.
Aldo - A v, parch se no....
Santina - Aldo....
Aldo - Cus gh' ancura?
Santina - T s anca una pulissa d'aii.
Aldo - Atar?
Santina - V, cl' pronta. (Aldo esce, Santina v alla porta) Andreina... Iole...! Andoma l, parbiu!
SCENA V
(Gran vociare fuori scena. Entra Iole di corsa, poi Andreina lanciata all'inseguimento della sorella. Santina si scansa appena in tempo)
Andreina - S'at ciapp at f vegn una fassia russa m un puvrn a furia da sgiaffon.
Iole - (Sempre scappando) Aiut, farmila, l' matta! (Rovescia un paio di seggiole)
Andreina - Vegnam mia sutta il man.... (Si blocca) Ohi, la m gamba, famm seed.... (Si accascia su una sedia)
Iole - Adess la tacca a f la scena.
Santina - Cus t fatt a la gamba? E't casc?
Andreina - (Fa cenno di si) Tutta culpa ad cla disgrazi l!
Iole - Puvreina: bisugnar taiagla via?
Santina - (Ad Andreina) Ela st l a fat casc?
Andreina - (Annuisce piagnucolando)
Santina - L' seimpar la solita. Par f di laur da lucc, l' fatta apposta! E m' st? (Le disinfetta il ginocchio)
Andreina - E' st che....
Iole - (Guarda da vicino la ferita) Signur, che spl! Ag v la leint d'ingrandimeint par vedla!
Santina - Seguita pur ca ciapp al manag d'la spassura!
Andreina - S'erma dr a vegn a c in bicicletta e le, la brutta matarialona, la vur f la cursa.... M al s c'ariss mia da dag da tr.... adz le, par riv par prima....
Iole - G'ho ditt: Andreina, ma et vist cus a capita? E le: che roba? Ma guarda c'at gira la rda adr! (Ride)
Andreina - M g'ho guard e s vul dein in dal canal, longa e distesa. Ohi, che mal....!
Santina - Tal dis seimpar: stag distant. L' una fasulona c'la capissa gneint. Fa ved l.... ma l' appena una spladeina.
Andreina - Rastar mia soppa, eh?
Iole - Cas mai at porta a Lourdes in carruzeina. (Le spinge la spalliera della seggiola)
Andreina - Ahh.... Seintla ml'as diverta. Mamma, digh qualcosa!
Santina - Si Iole, al ball l' bell quand l' curt! Puttost voi sav la storia dal ragiuner, dal fruttar e ad tutt i atar.
Iole - (Sulla difensiva) Che ragiuner?
Andreina - Ma si, il ragioniere. Quello che tutte le sere l'attende fuori dal lavoro.
Iole - Andreina..!!!
Andreina - (Infierendo) E c'al ga tosa al gelato e la gazzusa....
Iole - L' mia vera... (Piano) Spia!
Andreina - Ciappa l!
Santina - Ah bene: andom propi bein.
Iole - Et invidiusa parch al vegna mia da t? Par forza, con cla fassia da pappa molla c'at gh'!
Andreina - Cus et ditt?
Iole - E t' anca indurmeinta me una talpa: cus preteindat?
Andreina - Oh, d'ona brutta.... (Si alza e la rincorre)
Iole - (Sempre scappando) Miracolo, la paralitica cammina!
Andreina - (Ripensandoci) Iamm, che mal. S mia bona da st in p.
Santina - E tutt i d gh' cla confusion ch!
SCENA VI
Aldo - (Entra con aglio e bottiglia) Tiach il puss bell ragazz dal mond!
Iole - Pap.... (Affettuosissima, gli salta al collo)
Andreina - Pap, set cus ha fatt la Iole?
Aldo - Cus st? S'ela fatt mal?
Andreina - Mia la Iole, m am s fatta mal. La m'ha fatt casc!
Iole - Una roba invisibila e la f la muribonda.
Aldo - T'ar mia fatt apposta, sper?
Andreina - Macch, l'ha fatt dabon.
Santina - M s stuffa da digal. Tucariss a t.... F seint al fi.
Andreina - At ga diiz mai gneint.
Santina - Propi.
Aldo - E v bein, l' un p fasulona, ma pr'al rest....
Santina - Eccu, brau. Ma ricordat ca na parlarum, parch as p mia and innanz adz.
Andreina - Giust.
Santina - Prepara la taula c'as mangia.
Aldo - Ah: ennia noss i calzitt ad nylon dasteind ad fora?
Iole - Si, n'ho dasteind un pari m. Parch?
Aldo - L' ura da andaia a t s. Al can dal Ginu al g'ha datt una scrsada.
Iole - No!
Santina - La t st bein!
Andreina - Adz t'impar. Dasteinda seimpar la roba in dal curtil!
Iole - M ag n'ho mia ad calzitt ad nylon: i'enn i t!
Andreina - Cosa? I me calzitt noov? (Corre fuori)
Santina - Ma ti guarda...!
Aldo - Ag fava mia mal la gamba?
Iole - M cardiva da fag un piazer.... (Mortificata)
Santina - Ma cus gh't in dla testa?
Andreina - (Entra con le calze in mano) Guarda, ag calla tutt al tocc in fond..... E g'ho appena custi....
Iole - Am dispiaz, li ho lav, e p....
Aldo - La cardiva da f bein, a la fein di coint....
Santina - F tr z la c, t!
Andreina - E si, eh pap! At ga d seimpar ragion, seimpar, seimpar....
Iole - Seinta Andreina....
Andreina - Ma lassma st.... (Corre in camera pagnucolando)
SCENA VII
(Per un p si sente solo il rumore dei piatti in un silenzio imbarazzato)
Iole - Adess ag v a d....
Santina - V chim, cla vegna ancura puss necca!
Aldo - Anca t, per Iole, at pudriss st un p puss atteinta, t mar la g'ha ragion....
Santina - Con qull tono l, la sa spaveinta sicur!
Aldo - At gh zam t c'at f anca la me part!
Santina - (Si alza, prende la pentola e serve, sempre in un silenzio teso) Donca, adess vuriss che la signorina, intant che t par l' a c e mia all'ustaria una bona vota....
Aldo - (F per rispondere)
Santina - Si, una bona vota!!! Vuriss sav cus la storia dal seguito c'at gh' seimpar adr!
Iole - Ancura!
Santina - I m'al vegnan a d fein in c c'at f la lucca in gir. (Si sente un "psss psss" dalla finestra e spunta la testa di Luigi. Iole gli fa cenno di andare via)
Santina - E l' inutil c'at ma f "ssst", parlar fein cl' a s. (Si sente ancora "psss psss") E fam mia di versa adr la sceina. M voi sav chi st ragiuner che.... ("psss psss") Ma insumma.... (Corre alla finestra) Si, si, curra pur.... Roba da matt, adz as fa a f discurr la geint....
Aldo - (Ride sotto i baffi) I'enn ragass, i scherzan.
Santina - Anca l'Andreina l' una ragazza, ma la f mia adz.
Iole - Par forza....
Santina - Adzoin am parla mal ad l'Andreina. L' seria, educ e la d da meint.
Iole - Allura t'gniv l'Andreina, cl' tant brava. E tudivla mia che m, appena poss, a m'na v.
Santina - Cambia tono, neh!
Iole - Mi s stuffa da f al catt s ad l'Andreina: tutt par l'Andreina. Tutt la roba nova l' par le, parch l' la puss veccia, la puss bella, la puss furba.
Santina - Alza mia la vuz!
Iole - Puvreina, ma farala adess seinza i calzitt ad nylon? Sl' mia seimpar tutt a puntino, le l'as mova mia, figurat. M invece g'ho d'and e taz: mai una sudissfazion, mai....!
Santina - Ma et seint che leingua? Adess fila subit in lett e metta fora al naz quand t'al dis m: atar che rispond adz!
Iole - Ma m vuriva and fora almeno una mezz'ura....
Santina - Fila! E guai a t!
Iole - Pap....
Aldo - (Senza guardarla) Fa m ditt to mar.
Iole - (Cenno di stizza) Si, si, v in lett, v subit in lett, adz adman matteina sar bella fresca m una rosla pr'and in fabbrica.... Chiss quanta geint as farmar a guardam quand a pass con la me bicicletta.... Ma gnir al d che anca m.... (Esce veloce)
SCENA VIII
Santina - Et seint che favella?
Aldo - L'ha mia eredit da m, sicur!
Santina - Ma t briccatt mia, m'arcmand, lassla f e dasf.
Aldo - Ma insumma, cus g'hoi da f? La laura tutt al d, l' svelta, l' bona dal s mister, l' una bella ragazza, tutt ig voran bein, cus hoi da digh?
Santina - (Sparecchiando) D test compagn! I's preoccupan mai ad gneint. M invece par l'avvenire ad la me famiglia f l'impussibil!
Aldo - Seinza coint c'la g'ha un'et, urmai, cla tacca e ess ambiziusa. Bisugnariss mandala mia p in gir m una catta s, s'ha vurum sistemala.
Santina - (Lo guarda) A sl' appena par custi, la sariss bele a post....
Aldo - (Dopo una pausa, pi divertito che sorpreso) Ah si? Ma at peins propi a tutt. S'at ga fiss mia t....! E chi sariss qull sant'om che l'andriss bein par t?
Santina - Al g'ha mia da piazm a m, per al siur Rinu....
Aldo - Chi?
Santina - Al Rinu, al fittaul!
Aldo - Rinu, al fittaul?
Santina - Parch, cus g'al?
Aldo - Car al m Signur bon!
Santina - At pudriss basat un gumat se la Iole....
Aldo - Ma et dr a d i numar? Al g'ar almenu treint'ann ad p.... L' lim c'al par un gatt surian daspatn....!
Santina - Ma al g'ha custi! (Stropiccia pollice ed indice ad indicare soldi)
Aldo - Ma guardal, t guardal! Sav la m Iole tacca a un om compagn am cascariss i brass!
Santina - Allura tegnia bein a tacca parch istasira al vegna.
Aldo - (Pausa) A f?
Santina - A f d ciacciar.... A cugnuss la ragazza.
Aldo - Ma l' zam tutta combin, si zam d'accordi.
Santina - Al siur Rinu l' una parsona cm'as dev, un lauradur con una bella scorta, l'et giusta, e al vegna mia a f "pissi pissi" adr il finestar.
Aldo - Seinta, par piazer....
Santina - Gum una bona uccasion.
Aldo - Ma famm mia riid c'am croda i labar.
Santina - N'ha capita p.
Aldo - Ma v la, con tutt i bei ragazz ac gh' in gir....
Santina - E se a la t fiola al gh'a piasizz?
Aldo - Sariss ura da tog i ucciai!
Santina - (Parlano insieme) Mi cred invece c'al sia una parsona....
Aldo - (Parlano insieme) Anzi, appena al vegna ag dirum che la Iole....
SCENA VIIII
Rino - (Da fuori) Parmess? Parmess, disturbo?
Aldo - L' riv!
Santina - Oh, siur Rinu, parlavma propi ad l.
Rino - Dabon? Eccu parch am suflava un'uriccia. C'al ma disa un numar.
Aldo - Treintott!
Rino - (Contando con le dita) Donca, a, b, c, d, s..... no, a, b, c, d, l.... no, .... ma c'al ma scusa, in dl'alfabeto ag n appena.... donca ag n appena.... comunque ienn mia treintott, am par! Poc, ma un p ho studi anca m.
Aldo - Al libar dal murn!
Santina - (Guarda male Aldo) C'al vegna siur Rinu, c'al sa comuda.... c'al sa seda....
Aldo - C'al sa culega!
Santina - Al zam toot al caff? (Intanto mette un pentolino sul fuoco)
Rino - Si si, ho bele che fatt una suppa col latt e caff e una micca ad pan.
Santina - Allura un biccer ad vein.
Rino - Si vlontera, ma poc, parch sa v a c ciucc me surella l'am d tant cuppon i s 'n uriccia....
Aldo - Sum a post.
Rino - (Si guarda attorno).... Gh'ela mia la Iole?
Aldo - E no, l' and da una s amisa e la dorma via istasira, quindi....
Rino - La dorma via?
Santina - Ma no, l' mia custa la sira c'at dis t. L' dadl, adess la ciamm.... con permesso.... (Dolce) Iole, Iole.... (Nessuna risposta) Iole.... (Apre la porta della camera) Iole, vieni voltro un attimo. C' il signor Rino, il fittavolo....
Iole - (Da fuori, aspra) S zam in lett!!!
Aldo - L' zam in lett, puvreina. l' stracca: tutt al d in fabbrica e istamateina in p bunura a f i pisarei.
Rino - Eh capiss, i pisarei i stufan, eh?
Santina - Ma no, la sar dr sicur a f di vers con s surella. Iole v chim!
Iole - (Da fuori) Uffa! Viatar e al fittaul!
Rino - Cus ala ditt?
Aldo - Cal la saluta.
Rino - (A voce alta) Ah, grassia, grassia.
Santina - Iole, v chim subit, par piazer!
Rino - Santina, magari vegn un'atra vota.
Aldo - Magari par Nadal.
Santina - La vegna, la ditt c'la vegna subit.
SCENA X
Iole - (Entra in camicia da notte)
Santina - Iole, saluta al siur Rinu.
Iole - Buonasera, siur Rinu. (F per tornare in camera)
Santina - Ma in dua veet! Iole as f mia adz!
Iole - Mamma, ava quasi ciapp sogn. (Sbadiglia)
Aldo - Sa Iole, urmai t' in p, beva un biccer anca t.
Iole - Pap, al vein al ma f vegn la sugnera.
Aldo - Appunto! (Glielo versa, lei sorseggia)
Iole - Ma parch p istasira fumm tant complimeint col siur Rinu, un om adz a la bona....
Santina - Propi di! Al la ditt la Iole, a l'ho mia ditt m!
Rino - Ma sal c'ag peinsava propria l'atar d intant ca monziva! Cla vota c'am s speinci in si braghein inveci che in dla sdella, bein gneint.... sera lim tutt da par m (E mima la mungitura) e dziva: j, la Iole! Adz: j di, la Iole!
Aldo - (Lo guarda allibito poi) Al dis seimpar anca m!
Rino - Mi m'inteind da d che a m'la ricurdava ancura una ragazzeina, ancura un p tracagnotta, con tutt i bruglein in sla fassia....
Aldo - La tira s mar.
Santina - (Sbuffa)
Iole - (Assonnata, appoggia la testa sul tavolo)
Rino - Mi vuriva d, magari am s mia spieg bein, cl' seimpar st grassa me una gamba ad melga matta. P tutt i d'ona vota: j, di! (Sgomita Aldo) Che d respingeint l'ha miss s!
Santina - (Lievemente imbarazzata) La m razza.... par chi voram mia cress e p, tutt i d'ona vota....
Rino - (La guarda, poi) Ma sala, c'la ma fatt al medesim schers, precis, compagn.... una vacca?!
Aldo - (Con eccessivo entusiasmo) Ma dabon? (Avvicina la sedia) Ma cal ma cointa, cal ma disa....
Rino - Una vacca, adziva, una bella vacca, lustra, furba, ag n'era mia puss furba che l, quand l'am vadiva, p, guai, guai.... bein gneint. Insumma, st vacca la gniva magra, la mangiava p, la fava gnan una gussa ad latt: vag a ved cus la g'hava.
Aldo - (Come sopra) E cus gh'avla, cus gh'avla?
Rino - (Pausa) La sera ingulf!
Aldo - Ma tal dis m!
Rino - L'ava mangi un nibbi, ma ad damigiana, veh! Cuion, di, la s'era tutta stupp. E m serca al nibbi, serca al nibbi, l'ava miss chim.... ma in dua saral and a fin? Al l'ar mia mangi qualcadoin, ho ditt? E invece un d puliss la stalla e al trov in mezza al ruud: talch al me nibbi! L'era ancura noov. Adz l'ho catt s, e l'ho miss i s'ona damigiana c'ho datt.... a viatar, si, qull barbera ad l'ann pass.
Aldo - (Annusa il bicchiere)
Rino - Da qull d l, la vacca l' rifiur. E quand l'am veda l'am f ancura tant fest, le l' tanta furba, che ag n' mia....
Aldo - L' bein st adz anca par la Iole, pi o meno.
Rino - Ah si!?
Aldo - (Confidenziale) Ma noi al nibbi l'um mia tru.
Rino - (Vede che Iole dorme) Ma magari mi l'ha stuff con chill ball chi.
Santina - Ada ma la dorma.
Aldo - Pare, inveci l'asculta tutt: l' conceintr.
Rino - Ma m ved cla g'ha i occ' sar.
Santina - (Ai fornelli) Siur Rinu, tozal un p ad camumilla? L'ho prepar par l'Andreina, sal v, un gussein....
Rino - No, no, che se no tra suppa, vein e camumilla f s un masturon c'am vegna la caghetta sicur! Ogni tant am vegna ad chi mal ad panza, che steem pur distant....
Aldo - Sum a post.
Santina - C'al ma scusa un attim, port un p ad roba cada a l'Andreina cla st mia tant bein. Con parmess.
Rino - Oh puvreina, c'am la saluta. Cl'ag porta i m auguri ad bona permaneinsa, no, cus disia, insumma, cla guarissa prest.
Santina - Al sar sarv. (Esce)
Rino - Bella fiola anca l'Andreina, bella ragazza..... la dziva propi l'atar d intant c'ha sgava l'erba: ma al vist che d.... (F cenno al seno)
Aldo - (Lo blocca) Ho vist! Ho vist.....!
Rino - (Imbarazzato, si guarda attorno poi guarda Iole) Per la dorma ad gust. La f adz anca la me cavalla, qulla con la smaccia in sla culatta: trotta trotta tutt al d e p: bumm, la d l!
Aldo - (Lo guarda fisso) Ma t, al f adz anca al me as!
Iole - (Risvegliandosi assonnata) Pap, ag num mia d'as, noi.
Aldo - Ah no? Am pariva c'ag na fiss voin in c!
Iole - Bein, m v in lett, g'ho una sogn..... cal ma stagga bein, siur Rinu, cal vegna ancura.... (Sbadigliando)... sar st al vein.... buonanott.... (Esce per la camera)
SCENA XI
Santina - (Dalla camera) Et salut al siur Rinu? Cal la scusa, l' stracca.
Rino - Capiss, una lavoratrice instancabile... (Furbetto) Gl'aviss m una ragazza me la Iole in c..... gl'aviss m!
Aldo - Ma no, l al g'ha zam la vacca ca mangia i nibbi, la cavalla con la smaccia in sla culatta, e noi g'um la Iole: eh, un p pr'oin.
Rino - E p.... magari l' zam impegn, chiss quant curteggiatur....
Santina - Macch, ma gnan voin. (Bussano)
Ragioniere - (Mettendo dentro la testa; ha dei fiori in mano) Scusino, abita qu la signorina Iole?
Santina - (Tempestiva) No, ha sbagliato. (Corre a chiudere la porta)
Rino - Qualcadoin sarcava la Iole?
Santina - I s'enn sbagli!
Aldo - (Piano) Da la fassia scumett cl' al ragiuner!
Rino - Bein, allura mi v.
Ragioniere - (Alla finestra) Scusino tanto, non qu che abita la signorina Iole Baldini?
Santina - (Vola a chiudere la finestra) Tacca a f fresch la sira....
Rino - M g'ho un caad ca sciopp. Donca cus s'era dr a d?
Aldo - "C'h ura cas vagga", testuali parole, e noi, anca sa dispias.....
Rino - Bon, mi allura a v.... (Guarda Santina) Chi stagan bein tutt, e salutim tant il ragazz.... (V, poi si ferma)
Santina - Sar servito.
Aldo - Di tutto punto.
Rino - ..... istasira i s'enn vist un p poc.
Aldo - La prossima ancura menu.
Santina - Ma al gnir ancura, no? (Gli f l'occhiolino)
Rino - Gh' and un'affari in dl'occ'?
Santina - Ma no, adziva: cal vegna ancura, prest. (Ammicca ancora)
Rino - (Capisce) Ah.... magari adman?
Aldo - E parbaccu, lassumia buff!
Rino - Ecco, si.... (V, poi si ferma) Allura....
Santina - Allura, as seintum.
Rino - .... na s ancura tant me prima! (Santina apre la porta)
Ragioniere - (Intrufolandosi) Scusino se insisto, ma siccome gradirei fidanzarmi con la signorina Iole Baldini....
Rino - Fidanzarmi!?!?
Santina - Ma con chi voral fidanzas l? E p l, chi l?
Rino - Sa sava cl'era zam impegn, consumava gnan la miscela par vegn fein chim.
Santina - Siur Rinu, mi al cugnuss mia qull siur ch!
Ragioniere - Sono il ragionier Paperi, e vengo per effettuare domanda di fidanzamento....
Aldo - Vede bene, gi impegnata.
Santina - E' libera, liberissima! S so mar, al savr no?
Rino - A savel, stava gnan l a sguram tant.
Santina - Adess na parlum m e l, cal vegna fora con m ac g'ha spieg.... l'accompagn a la motu....
Rino - Al la s bein, anca al savon al custa, e anca la miscela... (Esce con Santina)
SCENA XII
Ragioniere - Forse ho disturbato?
Aldo - Cal guarda, al pudiva mia capit mei. Grazie, ragioniere, grazie e arrivederci. (Lo sospinge fuori)
Ragioniere - Mi scusi, mi dica almeno se Iole abita qu.
Aldo - Si, qu.
Ragioniere - Per la signora pocanzi....
Aldo - Prego: Santina. Signora Santina.
Ragioniere - Si, dicevo, la signora Santina pocanzi....
Aldo - Mi scusi, signora Santina Baldini, dal marito.
Ragioniere - Si, ho capito, ma la signora insisteva nel dire che....
Aldo - La signora ha avuto un lapis momentaneo, capisce, l'et....
Ragioniere - Comunque, io ero venuto per sottoporre alla vostra attenzione una questione che riguarda precisamente la signorina sua figlia, se non erro.
Aldo - No. Mia figlia Iole oppure l'altra, mia figlia Andreina.
Ragioniere - (Lo guarda stupito) Appunto, Iole: sua figlia, non erravo.
Aldo - C'al guarda, l prima l'ha ditt una roba, p l'ha cambi, ma l' mia giusta l'istess. Mia figlia si chiama Iole Baldini.
Ragioniere - (Confuso) Appunto, Iole Baldini, ecco.... io....
SCENA XIII
Santina - Allura, chi sarissal qull siur chi?
Ragioniere - Alfredo Paperi, ragioniere. (Le allunga il biglietto da visita)
Santina - (Arretrando) Cus fal, am dal di sood?
Ragioniere - Ma no, ....
Aldo - Santina, qull siur ch, l' al famus ragiuner.
Ragioniere - Iole, forse, vi ha gi parlato di me?
Santina - Ah! Al ragiuner? Quello dei gelati?
Ragioniere - Si!
Santina - Ad l'aranci?
Ragioniere - Si, si!
Santina - Ma brau, al m bell tomu!
Ragioniere - Come dice?
Aldo - Caro il mio bel tomo!
Santina - Ah, al capissa mia, eh? Allura parler italiano: c'al vagga fora da chim e c'al guarda da fass p veed. Atar che and in c ad la geint seinsa ess invid e fa succed di casott! G'al d m al fidanzato della signorina Iole! (Lo caccia fuori)
Ragioniere - Ma scusi....
Santina - E c'al perda l'indirizz!.... I s fiur! (Glieli tira)
Aldo - Ma povar ragazz!
Santina - Povar ragazz dabon. La st in p parch tira quattar veint. Et mia vist che fassia da lollu in barca?
SCENA XIV
Bruna - Ho seint vuza, st mia bein qualcadoin?
Santina - Stum bein tutt, grassia! (Piano) L' riv!
Bruna - E qull siur ca vulava par la str, chi eral? A mumeint al ma tr l!
Aldo - Un ragiuner!
Bruna - Ah!.... E cus vurival?
Santina - (Piano) Ma cus gh'interessa?
Aldo - L'era vegn par la Iole, ma l'um sped!
Bruna - I propi fatt bein: gh' dill brutt vuuz suar li l. (Piano) Da che part saral and?.... Bein, allura s' success gneint, m poss anca and. (Piano) Magari al ciapp. (Forte) St bein. (Esce)
SCENA XV
Santina - Furtoina che al siur Rinu l'ha cap!
Aldo - A pruposit dal siur Rinu, vuriva diit una roba.
Santina - Cio?
Aldo - Che s'na f un bell gneint!
Santina - Che manera?
Aldo - Al la mia peins mal: ad d tirag al coll in di camp e alla sira scadag anca la cuccia. Adz al g'ha mia da curr a Piazeinza tutt il voot.
Santina - Ma taz un p l, spurcaccion!
Aldo - In ogni caso a la Iole al gh'interessa gnan un p.
Santina - L'ha gnamm ditt gneint.
Aldo - Per la s' indurmeint. Ma par carit, adz giuvna e bleina a tacca a qull rusnon l. "La vacca c'ha mangi al nibbi": Car al m Signur, che intelligeinza!
Santina - M t'ho mia spus par la t intelligeinza e tantomeno parch t'era bellissim.
Aldo - Verissim. Ma m dis che la ragazza l'as merita mia un roob compagn e l' inutil ca ta sgionf: m, m fiola, in man a qull cadnass l, gl d mia!!!
Santina - Ma....
Aldo - Col siur Rinu basta gnignon e cuccon m istasira. Da adman bongiorno e bonasira tant me prima, e s'al g'ha ad bisogna una man par laur, c'al tosa un'atra cavalla con una bella smaccia anzich inn sla culatta in s'on uriccia. Ma m fiola, no!!!! (Si incammina per uscire)
Santina - E adess in dua veet a cl'ura ch? eh?
Aldo - (Sulla porta si gira) Vado di corpo! O as p p? (Esce)
Santina - Va in dl'inferan prima ch'il la seran s!
SCENA XVI
Andreina - Insumma, parch vusiz tant? Cus success?
Santina - (Sul punto di piangere) L' seimpar par via ad t par. Gh'era al siur Rinu e l al l'ha tratt coi p. E p al ma vuz dr parch serch da mett a post il m fiol mei c poss. (Si soffia il naso) Cus g'hala da f una mar? Dimal! M n'ha f mai vuna giusta, mai, mai e p mai!!!! (Piagnucola)
Andreina - Dai s mamma, f mia adz. Pussibil c'as possa mai and d'accordi?
Santina - F una figura compagna col siur Rinu, una parsona adz brava e rispettusa, un om bon m al pan.
Andreina - Ah, custi l' vera.
Santina - E p l' un fittaul, mia voin qualunque. Insumma una muier alla conteintariss, no? L'arissan fatt spus a m un fittaul, e invece..... (Pausa lunghissima, si soffia il naso, poi guarda intensamente la figlia) T cus disat, Andreina?
SIPARIO
SECONDO ATTO
Stessa scena dell'atto precedente.
Una bella serata estiva di qualche tempo dopo. Iole sola in scena: st stirando.
SCENA I
Andreina - (Entra in sottoveste) El gnamm pront al m vist?
Iole - Un attim ho quasi fin!
Andreina - Dai Iole, che a ott'ur al ma vegna a t. Gh'et datt un p d'amid in sal coll?
Iole - Si, per p lumeintat mia s'al ta d fastidi.
Andreina - Ti preoccupat mia. I m calzitt? Duv ennia fin i m calzitt?
Iole - Li and a t la mamma.
Andreina - Ah.... e intant cus possia f?
Iole - At pudriss seimpar stirat al t vist!
Andreina - No, no. M ma scappa la pazieinza.
Iole - Ah, eccu!
Andreina - (Le si avvicina dolcemente) Seinta.... intant ac gh' mia la mamma..... g'arissat mia un p ad muneda d'inpristam?
Iole - Ancura?
Andreina - P a ti d indr, veh!
Iole - Mai vist gneint turn indr!
Andreina - L' l'ultima voota, l'ultima, l'ultimissima: t'al zur! (F versi vari di giuramento)
Iole - Lassa pur l!
Andreina - Mia ac g'abbia di spees da f.... tant pr'and mia via seinza sood dal tutt.
Iole - Insumma, m seguit a mucci e p, o i d a t o i sparissan, guarda t che scherz!
Andreina - At peinsar mia che m....
Iole - Propi!
Andreina - (Nell'orecchio) Un pari ad franc sultant.... dai s, e f la brava, l, e dai parbaccu, pr'istavota ancura.... appena istavota, l....
Iole - To, to!.... (Mette mano alla tasca) Ciappa. I va prepar, parch cardiva d'andag anca m in sla fera, e invece la mamma la v mia, s ancura tropp giuvna. Divertat t, almenu....
Andreina - At vadr che adman.... (La bacia)
Iole - Si, ciao! T, al vist l' pront.
Andreina - L'era ura. E la mamma parch vegnla mia coi calzittr? Che ur ? Zam ott'ur e s ancura in pataia.
SCENA II
Santina - (Entra con le calze in mano) I'enn ancura umid. So mia s'at sar bona da purtaia. Ma t'et gnamm vist?
Andreina - Um fin dess da stir al vist. Sa, damm i calzitt cl' tardi.
Santina - T'et lustr i scarp?
Andreina - Oh, am s dasmeing! Povra m, l' bein tardi!
Santina - Car al m Signur bon, quand i g'hann da and via i seguitan a pirl m di ov dur e i combeinan gneint ad tutt.
Rino - (Sulla porta, tutto ben vestito) Ela pronta la ballareina?
Andreina - Povra m, s tutta nuda! (Si copre col vestito)
Santina - Siur Rinu, as ciam almenu parmess, vera?
Rino - Ma m cardiva che....
Santina - C'al sa gira, almenu!
Rino - (Si gira) Ma m ag f mia a meint. (E tenta di sbirciare)
Iole - Tant gh' poc da ved.
Santina - Poc o botta seimpar anca tropp.
Rino - Donca, l'adziva propi l'atar d intant ca brusciava la cavalla. Noi sa scandalizum tant pr'on gallon dasquatt: ma guardum il besti. S'ela mai vista una cavalla coi mudant?
Santina - Ma cus gh'eintra? Sa, Andreina, andom a fin al vestimento. L c'al sa seda intant.
Andreina - Mamma, qull vist ch l' ancura cad.
Santina - Buffag s! (Si incammina) La cavalla coi mudant! (Esce con Andreina)
Rino - Sa gh' manera da f un p prest.... Possia giram adess?
Iole - Ma si, e c'al sa seda. Cus eral dr a d, prima? (Serve il vino) Che adess i mettan s i mudant anca i cavai?
Rino - (Siede e accavalla le gambe) Ma no.... dziva sa s'era mai vist una cavalla con s i mudant?
Iole - Ah no!
Rino - Ma mai. O un b coi braghein?
Iole - Ma no, parbaccu!
Rino - Mai.
Iole - Per m una vota ho vist un as col cappell in testa.
Rino - (Ci pensa un p, guarda leggermente in alto, lentamente si toglie il cappello) Qull p das.... Bein, lassum perd chi discurs ch. E t vet mia in sla fera?
Iole - Cred mia.... (Sospira)
Rino - Oh che pc! Pud mia ved ball chi bei parsuttein ch! (Sorridendo le d una manata sulla gamba)
Iole - Siur Rinu!!!
Rino - E bein, cus hoi ditt ad mal? La bella roba la f seimpar piazer. E veed salt in sla balera qull bell.... (Pacca sul fondoschiena di Iole)
Iole - Man al s post, par piazer!!!
Rino - (Sogghigna) L'hoi mia ditt m? Sa scandalizum par gneint.
Iole - Par gneint o par dabon, m a zur che ciapp al mattarell ad la pasta e g'al d bell fort in sla testa....!!! Ma cus g'hal adoss istasira!!! (Lo guarda da lontano) Avvisar l'Andreina, che le, dop un biccer, la capissa p gneint.
Rino - Bon!
Iole - Cus al ditt?
Rino - Ma gneint. As p gnan scarz!
SCENA IIII
Santina - Eccu, l' pronta!
Rino - Pudumia and, allura? (Si alza e saltella) Ohi, ohi....
Andreina - Cus g'hal?
Rino - As m' infurmigl un p. (Saltella)
Santina - C'al sa mova un p, c'al fagga circul al sangu.
Rino - Ma l'am f mal....
Aldo - (Entra zoppicando per una botta recente; si trova a fare qualche passo insieme a Rino, entrambi claudicanti) Ma bene, ma benissimo! Adess al ma toza anca in gir?
Rino - Ma no, g'ho una gamba infurmigl.
Santina - E t duv et st con qull snocc' l?
Aldo - (Sbuffa)
Andreina - Andom l, ca vegna tardi.
Iole - I taccan a ball a nov ur.
Andreina - (Piano) Mamma i calzitt i'enn ancura umid.... is taccan tutt tacca il gamb.... im dann un fastidi.... (Stringe e allarga diverse volte le ginocchia)
Rino - (A Aldo) Al vist se la m motu l' ancura pissa?
Aldo - Ah, el s cl'affari ca scioppa in dla curt?
Rino - Cl'affari cal diza l, l' la m motu.
Santina - G'andiv in motu?
Rino - E si.
Santina - Allura ciappa ch. (Porge un foglio di carta ad Andreina e a Rino)
Andreina - (Piano a Santina) Guarda cl'ho mia toota la purga.
Santina - Ma che purga: par l'aria.
Iole - (Ogni tanto si avvicina alla porta e guarda fuori)
Rino - Ma no, v pian.
Santina - E se p al ciappa un culp d'aria? Se as g blocca la digestion e al vula in dal canal?
Rino - Ma ho bell che diger, ho tratt d rudzun!!!
Santina - C'al tegna!!!
Aldo - Che finessa....
Rino - (Prende il foglio e se lo mette sotto la giacca)
Aldo - M'arcmand: gh' la m fiola con lu istasira, e al g'ha da purtamla indr intrega. As summia cap? Intrega!!!
Andreina - Andom, andom.... Ma che fastidi i calzitt.... (Apre e chiude le ginocchia, come prima)
Rino - Si partum.... qull p ch, che mal ancura.... (Zoppica)
Andreina - C'al ma dagga al brass.
Santina - Gn a c bunura e and pian.
Iole - St atteinta Andreina: al slonga il man alla svelta.
Andreina - Si, ciao.
Rino - Bonasira. (Escono Rino a Andreina, zoppicando e dimenandosi, lui per il piede e lei per le calze)
Iole - Ia compagn fora. (Esce)
Santina - Digh ancura da and pian.
Aldo - Sperum bein! La motu la f brutt ved e l'autista puss ancura.
SCENA V
(Entrano Bruna e Maria, guardandosi indietro)
Bruna - Ma.... qull ca d da brass a l'Andreina, el mia al Rinu, al fittaul?
Maria - Ad mi vann via: tutt d'abrass.
Santina - E allura?
Bruna - Gh'iv inteinsion da traia insema?
Aldo - (Ironico) Furtun l'Andreina: as na trova p d'om compagn.
Maria - M al vuriss gnan par gneint, Eh mamma?
Bruna - Sicura, cara.
Santina - Par t ag v al principe azzurro.
Maria - Campa cavall.
Bruna - Adess p che la m Maria la s' impegn....
Maria - (Da perfetta tonta) Ah si, mamma? E con chi?
Bruna - Come con chi? (Platta)
Maria - Ahia!
Bruna - T' impegn e basta!
Maria - Va bein, va bein.
Aldo - Ma una ragazza me la Maria la gh'ar la fila.
Maria - La fila? Ma gnan voin...
Bruna - (Platta)
Maria - Ahia!
Bruna - Ma cus dsta? Sa gh' qull....
Santina - Qull?
Bruna - M'as ciamal? Ma scappa al num....
Aldo - (Piano) Lollu.
Iole - (Entra ansimante) S' smurs al muturein e um du pontal.... Che sudada!
Bruna - E t Iole, cm mai ancura a c?
Santina - La st a c aiut so mar: i'enn mia post pr'il fiol seri!
Aldo - M, parch g'ho sta gamba matta che se no, ciappava la Bruna e la fava bein vegn bionda, in sla balera.
Bruna - Che pc! Al m om al ma f mai ball, al par un urs!
Maria - Al sar mia bon da ball, ma par ciapp dill ciucc....
Bruna - (Platta) Ma cus dsta?
Maria - Ahia!
Bruna - (A Iole) Ma Iole, erta mia d'accordi col Luig?
Iole - M?
Santina - Che Luig?
Bruna - Qull ca sona la tromba: ho vist chi cicciaravan tant istamatteina.
Iole - L' mia vera (Si siede, nervosa, in un angolo e cuce, vicino a Maria)
Santina - Un trombettista?
Maria - Al Luig, l' bein un bell ragazz....!!!
Bruna - O Diu, ag n' di mei, p m un sonadur al vuriss mia.
Maria - M si!
Bruna - (Platta) Ma gh'et mia bele.... m'as ciamal?
Aldo - (Piano) Lollu.
Santina - Adess mattum a la man anca un sonadur? E chi sarissal?
Aldo - Voin di tant ac ga st a dr. Ogni d na cambia voin. Cus g'hoi da diit m, cara la m Bruna, bisogna tegn una contabilit appena par la Iole.
Bruna - (Incassando) Ah, si?
Santina - Bruna, creda mia.
Maria - M am conteintariss ad voin all'ann.
Bruna - Certo che pr'ona ragazza fass seimpar ved in gir con voin e con l'atar...., so mia che seriet p eSantina...
Iole - (Piano) D'ona brutta leingua! Spia! (Punge Maria con l'ago)
Maria - Ahia!
Santina - (A Iole) Mattarum a post anca custa!
Bruna - Parch al savat mia?.... Il la sann tutt....
Iole - (Minacciosa) Cus ala ditt?
Maria - Ohi, mamma, ciappum s!
Bruna - Bein, andom Maria, andom a f un gir in sla fera. Vist che bell vist ho toot a la m Maria? Al ma custa di sood.
Maria - (Facendo la ruota) Ma tant l'um gnamm pag!
Bruna - (Platta) L'ho pag, si, tutt! Andom, che se no s'al ta veda mia....
Maria - Ma chi?
Iole - Al lollu.
Aldo - Al lollu.
Bruna - Sa ved al Luig, g'hoi da digh qualcosa?
Iole - Al Luig s m cus digh e cus fag.
SCENA VI
Ragioniere - (Pimpante) Eccomi qu.
Maria - Ada al ragiuner.
Santina - (Minacciosa) Ancura l?
Ragioniere - Non si arrabbi.... io sono passato solamente per effettuare un invito.... (Guarda casualmente verso Maria)
Bruna - (Intromettendosi) Ci ha cercato a casa e le hanno detto che eravamo qu?
Ragioniere - Come?
Bruna - Bene, ora ci ha ritrovate: andom con la s macchina?
Ragioniere - Quale macchina?
Maria - Gnival par m?
Ragioniere - (Confuso) Si.... cio, no....!
Bruna - E l'um cap, s, l' tant vargugnus.
Aldo - Ma l'atar c'al la spetta?
Bruna - Cl'aspetta!!! (Al ragioniere) C'al seinta, intant c'andom a la macchina (Lo prende sottobraccio) vuriva parlag d'ona roba.
Ragioniere - Non mi sembra il momento....
Bruna - Ma roba d'interess. El mia ragiuner, l? E allura c'al ma consiglia parch m g'ho di sood da impegn.... (Bruna e Maria escono trascinandosi il ragioniere che protesta)
SCENA VII
Santina - Cme mai ancura ch li l?
Iole - So mia.
Santina - Al tgnirum mia a sumeinza, vera?
Iole - Le l c'al ma st dr, a m al m'interessa mia.
Santina - E al trombatter?
Iole - Bein.... Luig l' un'atra facceinda.....
Santina - Ah si? E parch as fal mia ved, sl' una facceinda tant seria?
Aldo - Al Luig l' un brav ragazz.
Santina - Par t i'enn tutt brav.
Iole - (Sulla porta) Ma parch possia mia andag m, in sla fera?
Santina - I'enn mia post par t!
Iole - L'Andreina per l lass and.
Santina - Sicur. Le la gh' and col siur Rinu e a mumeint i sa spusan. La v mia a f la paiassa.
Iole - M, la paiassa?
Aldo - Dai Iole, pr'istavota porta pazieinza.
Iole - M g'ho seimpar da purt pazieinza. S'ag fiss and m col siur Rinu, vera....?
Santina - E invece gneint. Sa, v a t al vist dadl ac g'ho da dag un pont.
Iole - L' mia giusta.... (Guarda suo padre cercando un aiuto)
Aldo - Bein, m v un attim in curtil.
Santina - Sforzal pur qull snocc' l.
Aldo - (Sbuffa ed esce)
Iole - (Ha uno scatto d'ira ed esce per la camera)
Santina - L' bein vitta con dill fiol al d' d'inc. Donca, g'ava al didal adess.... e la guccia in dua l'hoi missa? Qualca d lassar in gir anca la testa.... E, as vegna vecc'. Iole, et vist in gir al didal? (Esce per la camera)
SCENA VIII
Luigi - (Entra un po' timidamente) Iole, Iole.... Signora Santina. (Si guarda attorno)Sarannia bele and via tutt?
Iole - (Entra senza vederlo) Ho tru custi, ma al sar un p piccein.
Luigi - (Le si avvicina furtivo) Andom in s'la fera?
Iole - Ahhhh!.... Chi ?
Luigi - S m, chi voot ca sia?
Iole - Luig, et matt? S'at veda m mar t' anca bon da ciapp s.
Luigi - Che pagura! Vda m'am trumela tutt il gamb.
Iole - L'am lassa mia and fora con di giuvnott, da par m, e ad sira, p!
Luigi - Allura am mett suttana e parrucca.
Iole - Gh' poc da scarz, l' adz.
Luigi - Oh, ma andom appena a f quattar salt. Un valzer, d tango cr a cr (Ondeggia mimando il ballo) e po at port a c, bella, intrega, tutta sana, andom.
Iole - T at cugnuss mia m mar. Fiss par m par, forse pudriss anca and, ma le l'am d tant cuppon....
Luigi - Ma cus ela? Una donna o un sergeint maggiur?
Iole - Uffeinda mia! (Appoggia il ditale su una seggiola) E f una bella roba: turna indr, che m am s missa al cr in paz con la fera e con tutt al rest. (Poco convinta)
Luigi - Ma parch dsta adz? At g'har bein da spusat anca t, un d o l'atar, la g'ar pur da lassat anda da tacca al s scussal.
Iole - Si, ma....
Luigi - (Ironico) At vurr mia d ca s mia al t tipo....?
Iole - Ma no.
Luigi - M'et guard bein? Ma chi el Tirone Pover tacca a m? Un scassagatt qualunque. E p tru un atar ragazz c'al sia bon da ball tant me m. (Accenna qualche passo) Un due tre, un due tre....
Iole - (Divertita) T' bein una testa matta, Luig.
Luigi - Allura la sar tant me la tua, second qull ca diza to mar.
Iole - Par l v mai bein gneint.
Luigi - Parmettam: la g'ha da ess d'ona pesantssa.
SCENA IX
Santina - (Solo un paio di passi dentro) Gli ucciai.... (Esce subito)
Iole - (Che non l'ha vista) Ho seint la vuz ad me mar, va via.
Luigi - M ho seint gneint. T tl'insogn anca ad nott. Comunque adess v a visala che noi andom, dai l....
Iole - Poss mia, tl'ho ditt..... e po s mia bona da ball.
Luigi - Ma t'insegn m, l' facilissim. Guarda: un due tre, un due tre (La prende e provano qualche passo) Un due tre, cos, v dr m, brava.... un due tre!
Santina - (Entra, li vede) Spetta ca ciapp al bacarell adz at f f al ball ad Pugacioff.
Luigi - Siura Santina, s al Luig....
Iole - Signur.... a tl'ava ditt m....
Santina - Qual Luig?
Iole - Al fio dla Carla.... qull ca sona la tromba....
Santina - Ah, al famus trombettista....!!! Ebbein, as vegna adz in c ad la geint; seinza ciam parmess a f un due tre?
Iole - Mamma, maltrattal mia adz, par piazer...
Santina - T taz! M ho mai vist ciam in c di furaster in nascondon.
Luigi - Siura Santina, m ho ciam parmess mia appena una voota, anca d e tre, e m'ha rispost adzoin.
Santina - E allura sa st fora.
Luigi - Ma....
Iole - Mamma....
Santina - (A Iole) Vot spiegam che storia l' custa?
SCENA X
Aldo - Luig, cus ft chim?
Iole - L'era vegn par diim una roba....
Luigi - .... E s muier la g'ha fatt s un castell.
Santina - D, nannu, st bein atteint m'at paral, c'at d un cuppon anca sa t' grand e gross.
Aldo - Insumma, as p sav cus success?
Iole - E' success che....
Santina - Taz t! (Ad Aldo) Adz t'al cugnuss qull bellimbusto ch?
Aldo - E parbaccu!
Luigi - Siur Aldo, tutt al mal c'ho fatt l' st da vegn dein a seint se la Iole la gniva a ball in sla fera: atar!
Iole - Per m tl'ava ditt: scca!
Luigi - (Sempre ad Aldo) Sva mia per, ac g'ava da mand innans al sarvitur col bigliettein con s num, cugnum, indiriss e numar da scarp! Cardiva propi mia c'la fiss m dzivan....
Santina - Cus chi dizan?
Aldo - Santina, no, spetta un attim....
Santina - E no, eh! Ho seint bein! Ag f bein ved m!
Aldo - Adess basta! Basta par carit. T Luig, st al t post. E la prossima vota, prima da vegn dein, ciappa la tromba e d una bella strombazzada, adz it seintan bein, et cap?
Iole - La culpa l' la mia, ac l'ho mia mand via prima ch'arivass la mamma.
Aldo - (Conciliante) Sa, adess Luig sedat, ac bevum un biccer insema, che m voi mia che la geint la vaga fora da c mia malameint.
Luigi - (Ironico) D minut appena, per, parch vuriss and a bal in sla fera, m, istasira.
Santina - (Si siede, cucendo, in un angolo) As t' bon appena da f: un due tre....! (Si alza di scatto) Ahia!.... Ho tru la guccia.
Aldo - Iole, porta d biccer ad vein, bell fresch, m'arcmand.
Santina - (Continuando a cucire) Vag a t al sciampagn dal mill e novseint e suffella!
Luigi - Ma no, Aldo, grassia; vuriss mia c'l'andass in malura....!
Iole - Vi?
Aldo - Porta chim la butteglia c'ag peins m. (Iole v)
Santina - (Come sopra) T s la damigiana, che a sun a vegna seed.
Aldo - (Dopo una pausa, a Iole che gli ha portato la bottiglia) D un po' Iole, s'erva belle d'accordi pr'istasira?
Iole - Si.... l am l'ava ditt una stmana f.
Luigi - L' vera. Anca (Ironico) se g'ava da savel che....
Santina - L'ho seimpar ditt che chi sona la tromba l' intelligeint abotta.
Aldo - (Sospira) (A Iole) E parch et ditt gneint in c?
Iole - Parch.... parch.... Tutt il voot ca dmand pr'and via, gh' da f una via crucis....!
Aldo - (Conciliante) Bein, una fiola al d d'inc, bisogna st atteint a lassala and.
Santina - Miracul, al ma d Ragion.
Luigi - Ma gnan tegn una povra ragazza adz a la cadeina.....
Aldo - As f seimpar a fin di bene.
Iole - Dill voot, per, as crda da f bein, e invece....
Santina - Vadrum quand at gh'ar i fi t.
Luigi - Ho vist per che s surella l lass and.
Aldo - L'Andreina l' puss veccia.
Iole - Ma tant puss indurmeinta.
Santina - Furtoina che at gh' t ad dsda in c nossa.
Iole - E p s'ag fiss and m col siur Rinu, im lassavan and anca tutt il sir: a p, in bicicletta, con la motu; im purtavan anca in brass.
Santina - Seimpar mei ad voin ca sona la tromba in dla banda d'Affori.
Luigi - (Si alza di scatto) Cosa?
Iole - Dai, Luig....
Aldo - S Luig, v mia necch, la scherza. Un om m t....
Santina - Povra Italia.
Iole - Mamma, par piazer!
Santina - (Alzando la voce) Par piazer, cosa? Una voota, un giuvnott, quand l'andava in c d'ona ragazza seria, seria diis, mia una paiassa, al sa preseintava col cappel in man, la fassia russa e p as vadiva se digh ad si o ad no. Mia frin fron, salta s c'andom, un due tre! Ma in dua summia?
Luigi - Quand l' adz.... (Si schiarisce la voce) Siur Aldo, possia avegh l'unur, ma cus dissia, al privileg' da purt la vossa meravigliusa fiola in sla fera a ball? G'ho una gramma bicicletta, una tromba, al fi da buffag deintar e la testa peina ad....
Santina - .... rasgadura.
Luigi - (Trattenendosi) Allura?
Aldo - (Visto il clima) Seinta Luig, am dispiaz, ma pr'istasira par evit tutt, l' mei che la Iole la stagga a c.
Luigi - (Seccato) O bein, ag n' dill fiol in sla fera! Gh' mia appena la Iole!
Santina - C'al fagga pur!
Iole - (Nervosa per l'affermazione di Luigi) Luig, st atteint a qull c'at diiz, parch m....
Luigi - Ma cus voot ca fagga! M s vegn..... t'al s zam parch s vegn..... Ma ess tratt adz, NO! Allura v dua im trattan coi guant bianch!
Iole - Ah si? (Gelosissima) F pur!!!
SCENA XI
Ragioniere - Permesso? Scusate se me ne sono dovuto andare, ma la signora di prima ha equivocato....
Santina - Ma el abbun chim, lil?
Luigi - Chi l, qull lollu ch?
Iole - (Maliziosa, per fare dispetto a Luigi) Lui? Ma il ragionier Paperi, il mio fidanzato! (Gli d il braccio)
Luigi - Cosa?
Iole - Ma si, il mio fidanzato, vero caro? E t v pur con chi at v t in sla fera.... noi, restiamo a casa! Vero caro?
Ragioniere - Eh?!?!.... (Colto di sorpresa) Ah si, certo!!!
Santina - A f che roba?
Aldo - Che baraonda!
Ragioniere - Confesso la sorpresa.... Ebbene si: sono il fidanzato della signorina Baldini (Porge i fiori)
Iole - (Seccamente) Grazie, sono bellissimi.
Luigi - Ah si? Il fidanzato? Molto bene! Vurr d che istasira am dar da f!
Iole - L'et mia blle ditt ca t'andava in dua it trattavan mei? E allura v, che m s blle che a post.
Santina - Vot ved c'al la molla tutta da par l?
Luigi - M ag mett mia a botta.
Ragioniere - Scusa cara, ma chi questo signore che....
Luigi - M s qull c'at f vegn una fassia adz!
Ragioniere - Non ho capito ma ho colto il senso.
Iole - Prova un p a tuccal!
Aldo - Seinta Luig....
Luigi - E no, siur Aldo! L, al s c s un ragazz seri, anca s v in gir a sun con un'urchestra, e se m diis una roba l' qulla l!
Santina - Oh, par la seriet....
Luigi - Quindi, sa diis che m n'ha voi p sav, m al f!
Aldo - La f apposta....
Ragioniere - Insomma, posso avere un chiarimento?
Luigi - Glielo faccio sul naso, il chiarimento!
SCENA XII
Bruna - (Rientrando) Santina, am dasmeingava da diit....
Santina - Tlach la curiusona! Ma rta mia part par la fera?
Bruna - E no! Parch gh' dla geint cla s'esibiza e po, vera ragiuner? Ma gh' bein ad la geint, success qualcosa?
Aldo - E' success che la Iole si fidanza, cara signora. Non si s ancora con chi, ma certo che si fidanza. Ecco i pretendenti.
Bruna - (Ingoiando amaro) Ah si?!?!
Luigi - Io non c'entro: io ho chiuso il discorso.
Iole - Al s'era gnan vert.
Luigi - Si signora, io sono libero, libero come l'aria.
Bruna - Dabon?.... Scusa un attim.... (Vola alla finestra) Maria, MARIA! Ve ch! (Torna da Luigi) Ma fa bene, con tante occasioni che ci sono in giro.
Maria - (Entrando) Cus gh' mamma, s'era dr and a piss....
Ragioniere - Ancora lei!
Bruna - L' mia roba par l, caro ragioniere! Maria, vieni a salutare i signori Baldini e la tua amica Iole, che adesso noi (Guarda Luigi) partiamo sole solette per la fiera.
Maria - I'umm blle salut prima.
Bruna - Allora noi andiamo.... (A Luigi) Val vers la fera anca l, par cas?
Luigi - (Sfidando Iole) S'la v, i'accompagn m!
Iole - (Si butta ancor pi addosso al ragioniere)
Luigi - Se posso avere il piacere.... (Allunga il braccio)
Bruna - Diu, sarissma blle impegn, ma pr'and fein a lim.... (A Maria) E dag al brass, e ciappal intant c'al gh'e: bisogna digh tutt!
Maria - A l?!
Bruna - Ma si!
Maria - E al ragiuner?
Bruna - Ma lassa st al ragiuner che non ti merita! V!
Maria - (A Luigi) Posso?
Luigi - (Forte) Prego!
Maria - Ohh....!!!
Bruna - L' un po vargugnusa. Ma m'arcmand: c'al sia seri, che par m l' tant me s'al fiss blle impegn.... Arvedass a tutt! (Al Ragioniere) E l c'al vaga pur in dua al v, maleducato!
SCENA XIII
Ragioniere - Finalmente se ne sono andati, che gente insopportabile.
Santina - (Ignorandolo) Eccu, al stamp di s curteggiatur!
Iole - (Molla il ragioniere) Grassia, grassia pap, pr'al bell aiut! (Corre veloce in camera, piangendo)
Ragioniere - Senti Iole, io stasera pensavo.... (Nessuna risposta)
Santina - Et vist che bella testa la t simpaticona?
Aldo - Taz, taz Santina par piazer, um fatt una figura....
Santina - Con chi?
Aldo - Col Luig.
Santina - Ma se anca t....
Aldo - Si, par f mia ved la disunion ac gh' in c nossa.
Ragioniere - (Nessuno lo considera, lui tenta qualche intervento) Siamo tutti un po' nervosi, capisco....
Santina - Ma cus dizal?
Aldo - I t barbuttameint is seintan par tutt la curt. Sum in sla bucca ad tutt, e anca m n'ha poss p! (Alzando la voce)
Santina - Vuza pur, fatt pur seint da tutt.
Aldo - (Va sulla porta) Ch'i seintan tutt! Ch'i ascultan pur che chim gh' da mangi seinza pag!
Santina - V deintar. (Lo tira per un braccio) E lassa l!
Ragioniere - (Spaventato, si defila dietro a un mobile)
Aldo - In c mia vuuz fein che ag n'ho voia, vala bein?
Santina - Sum i paiass ad la curt!
Aldo - Par forza! Is ridivan tutt m i matt a ved and via l'Andreina col crov vecc': I parivan Cric e Croc.
Santina - I pagarissan lur se la s fiola....
Aldo - I g'arissan un dispiazer! Ma t no! T at gh' in dla meint da f un affari. Cuion, d, l' un siur parch al g'ha la motu, e po' l' un fittaul....!!!!
Santina - T at piaz puss qull ca sona al trombon. Po l ag darum in man un mandulein e i'ha mandum in gir insema a sarc la carit!
Aldo - Sicur c'am piaz puss al trombatter, parch l' puss simpatic, puss intelligeint dal t siur Rinu: e ag v mia abotta!
Santina - Gl fariss bein sun m la tromba!
Aldo - Furtoina ca t' mia al Signur t, se no, povra noi! (Casualmente, nell'agitazione, finisce vicino al ragioniere che se ne stava nascosto e dimenticato) Proprio lei!
Ragioniere - Guardi che io....
Aldo - Come venuto?
Ragioniere - Con la lambretta.
Aldo - Ah si? Senta, avrei proprio bisogno di un favore.
Santina - E adess cus voot f?
Aldo - (Tira il ragioniere in disparte, piano) Lei, come fidanzato della Iole, dovrebbe.... (Sussurra qualcosa all'orecchio del ragioniere)
Ragioniere - (Titubante) Be', ecco,.... se torna presto....
Aldo - Prestissimo! Iole, IOLE!
Santina - S'at v f al lucch, fall da par t e lassa st la ragazza.
Aldo - (Forte) Iole, v chim, movat!
Iole - (Dalla camera) Cus gh' ancura?
Aldo - Vistisat c'andom in sla fera.
Santina - Che roba?
Iole - Ma pap....
Aldo - Et seint, o et surda?
Iole - Dissta in sal seri?
Aldo - Vt vegn o no?
Iole - Si!!!!
Aldo - E allura movat che m v.
Iole - (Esce di corsa)
Ragioniere - Ma gliela posso portare io....
Aldo - Ragioniere come eravamo d'accordo....?
Ragioniere - Ah si.
Santina - Adess l' infuri, al tacca a f al matt. Comunque la ragazza la st in c!
Aldo - La ragazza la vegna con m! T t' padrunissima da f qull c'at v con l'Andreina: a la Iole ag peins m, vala bein?
Santina - Fa pur al spiritus...!!!
Aldo - (Al ragioniere) Lei intanto rimanga a fare un po' di compagnia alla suocera.
Santina - (Che ha sentito) M st bein da par m!
Iole - S pronta.
Aldo - Andom!.... Et mai st in motu?
Iole - No, parch?
Aldo - Istasira fumm al battesimo dell'aria! (Al ragioniere) Mi raccomando, un po' alterata, porti pazienza.
Ragioniere - Mi raccomando la lambretta.... ciao Iole....
Aldo - Andom, Iole, gh' un trombon c'al ta spetta.
Iole - Tromba, pap, tromba!
Aldo - Ebbein? Gh' seimpa da buff abotta! (Escono)
SCENA XIV
Santina - And pur, n'ha parlarum adman! (E' agitata, si mette a sedere in un agolo cucendo nervosamente e dimenticandosi che in casa c' ancora il ragioniere)
Ragioniere - (Si avvicina, dopo una lunga pausa in cui la studia) Scusi....
Santina - (Volge lentamente lo sguardo)
Ragioniere - Intanto che quieta, potremmo progettare qualcosa....
Santina - E l, cus fal ancura chim?
Ragioniere - Rimango per il suo bene, cara suocera....
Santina - Ma per il bene di chi? E che "cara suocera" d'Egitt!!! Ma c'al ma fagga al piazer, con cla fassia l!
Ragioniere - Le spiace tradurre?
Santina - Subito: (Forte) C'al vagga fora da chim e c'al guarda da fass ved poch voot, ma poc abotta, al cap?
Ragioniere - (Spaventato esce) Non ho capito ma ho colto il senso!
Santina - Oh, povra Italia!!!
SIPARIO
TERZO ATTO
Stessa scena degli atti precedenti.
E' in scena Aldo, comodamente seduto, con sigaretta (o sigaro) e un giornale. Si gode qualche attimo di riposo, ma....
SCENA I
Aldo - Oh, finalmeint un po' ad chiett.... Una gramma voota chi enn and fora tutt.... (Fuma con evidente gusto) Che pace, seinsa bacaiameint, seinsa bram.... Dua hoi lass la butteglia...? (Si alza per andare a prendere il vino e passa vicino alla finestra) Ma ' dr riv qualcadoin, ho parl tropp prest!.... La par l'Andreina..... Si, si, l' propi l.... ma la v bein fort! E cus g'ala in brass? (Guarda bene) L' al s bagai e la g'ha anca una valiza.... Ag sum, l' scapp da c! Spetta, spetta ca giir al spigh, che se no.... In dua voi? In camra? No, l'am trova subit.... (Mette gi il bicchiere, spegne la sigaretta).... No, l' mei ca vaga fora.... (Si avvia ma Andreina lo blocca sulla porta)
Andreina - Pap! (Piangendo, gli passa il bambino e appoggia maldestramente la valigia sul piede del padre)
Aldo - Ahia! (Gira in tondo per il dolore col bambino in braccio)
Andreina - Pap....! (Piange a dirotto)
Aldo - Ho cap.... Urca, che botta!
Andreina - Oh pap, pap!
Aldo - Eh, paraparapap! Ma cus success?
Andreina - (Piange pi forte)
Aldo - Andreina....
Andreina - (Sempre pi forte)
Aldo - Adess basta! E sugat, dai.... eccu, adz.... (Pausa) E allura?
Andreina - S scapp.
Aldo - Ho vist. E parch?
Andreina - Parch.... al g'ha av al curagg' da mettam il man adoss!
Aldo - Cosa? Al t'ha datt?
Andreina - Si, d sgiaffon chim, in sla fassia.
Aldo - E no, eh! Va bein tutt, ma il man adoss a m fiola al li metta mia, parch m al strangull! (Si agita)
Andreina - Pap, al ragazz....
Aldo - Si, tegnal t (Glielo passa) Guarda, v lam e al tacch s!
Andreina - Pap, calmat!
Aldo - Calmat un bell parbiu! Ad pazieinza n'ho purt anca tropp con qull "zul" l!
Andreina - Ariss mai peins....
Aldo - (Ironico) Eh si, chi ariss mai ditt! Un om adz affabil, adz educ!
Andreina - Pap, par piazer, al s c'an t' mai st d'accordi....
Aldo - G'ava mia da spusal m, quindi.....
Andreina - T'al s mi vann il roob, l' al dastein.
Aldo - E t mar dadr a pontal.
Andreina - Mia c'al sia cattiv, veh....
Aldo - Spettum c'al ta massa, allura.
Andreina - Al g'ha appena qualca difett....
Aldo - Pr'esempi?
Andreina - Pr'esempi.... la spuda. Al cicca tutt al d dal tabacc e po al molla ad chi spudaccion che par pass g'ho da tiram s la suttana.
Aldo - Tutt chi?
Andreina - Magari! Po l' seimpar narvuz. Al v mangi bein e speind gneint: al v la roba seimpar pulida e l al sa lava poc; al g'ha adzoin riguard par la c, e....
Aldo - Basta, basta; i'enn a s.
Andreina - Po a la fein voin la scioppa. E istavosa, in dla discussion al m'ha anca datt.
Aldo - Si, ma al l passa mia lissia!
Andreina - L' bon da vegnma a sarc fein a Pianell, m g'ho pagura. (Bussano) Oh povra m, l' l sicur! Pap, cus fi? Duv vi? Voi mia turn indr!....
Aldo - St chietta. V dadl in camra. Magari al fiss l, adz al sistem.... (Bussano pi forte)
Andreina - Pap, m'arcmand, fa mia succed di pastiss.
Aldo - Va l, va! (La spinge fuori, rimane in scena la valigia) Adess as divartum un po'. (Bussano ancora pi forte, Aldo apre)
SCENA II
Aldo - Voral tr z la porta?
Rino - Oh Aldo, sarcava propi l!
Aldo - Ah si? E cme mai?
Rino - (Imbarazzato) Al fatt a l' che.... a trov p l'Andreina....
Aldo - Cosa?!? L al trova p la m fiola?
Rino - (Minimizzando) L' vegn a Pianell istamatteina.... e l'ho p vista. Ela pass dadch, par cas?
Aldo - Adz l, l'ariss pers la m fiola!!!
Rino - Ma no, as p mia d cl'abbia propi persa.... Par diila giusta, istamatteina gh' st un po' ad baruffa. Al la sa bein, no? Tra spuuz a capita, no?
Aldo - Ohhhh...!
Rino - E le as l' propi ciapp con m, ma seinza mutiv. Sal mia ma i'enn fatt il donn?
Aldo - Come no!
Rino - Eccu.... l' and fora, col bagai... e la s' p vista.
Aldo - Ah! La s' p vista, e Diu!!! Ma car al me Signur bon!!! Ma che om el l?
Rino - (Si guarda attorno) Chi? M?
Aldo - Propi l! Ma a che razza d'individuo ho datt la m Andreina, al fiur ad la m famiglia, una ragazza che ag n'ha sar vuna in s milion!
Rino - (Sorpreso) Chi?
Aldo - (Secco) L'Andreina!
Rino - Ah si?
Aldo - Ah si, cosa?
Rino - Ma no, par qull al g'ha Ragion.
Aldo - Ah eccu! E l invece da sarcala par tutt Pianell, par la pruveincia, par tutt i str, tutt i canton....
Rino - Infatti s chim!
Aldo - Appunto! Al vegna ch, bell pacifich, a ved s'la fiss pass deintar!
Rino - An sa s mai...!
Aldo - E.... parch ela scapp?
Rino - Scapp, scapp, adess....
Aldo - Scapp! Dzumla ma l'! As p sav almenu al parch?
Rino - Gl'ho zam diit, no? Istamatteina....
Aldo - (Minaccioso) M cred, pr'al s bein, c'al g'ar mia la temerariet da mettag un didein adoss...?
Rino - Eh?!?... No,no!
Aldo - Ah bein! Parch m l'ho zur, l'ho zur a m mar in pont ad mort....
Rino - (Interrompendolo) Cus gh'eintra adess s mar?
Aldo - La gh'eintra e come! E cus voral sav l di affari ad famiglia? Dziva che m l'ho zur: tutt i part i pudrissan and bein pr'il m fiol, ma s'ha s che voin al ga drova dr il man, m al mass! Al mass, al cap?
Rino - Ma al g'ha ragion! L'adziva propi l'atar d intant ca monziva....
Aldo - L' facila ciapasla con dill povar donn ch'ienn mia bon da difeindas.
Rino - Bein, par qull l'Andreina l' bona. L'atar d la m'ha tir una zuccl in testa.... C'al seinta, g'ho ancura al barnoccul.
Aldo - Ah, ma allura av s datt una qualca vota...!
Rino - No no, mai! M picch gnan il besti, figurumsa!
Aldo - Ma in dua pudrala ess and?
Rino - Cardiva bein c'la fiss pass da s mar, ad solit....
Aldo - No, chim la gh' mia.
Rino - Ma.... ela mia la s valiza, qulla l?
Aldo - Quale?
Rino - Custa, custa! (La tocca)
Aldo - Ma cus dizal? L' la mia.
Rino - E in dua g'al d'and?
Aldo - Eh.... in Africa!
Rino - Oh la marianassa!
Aldo - (Minaccioso) Credal mia forse? Credal mia c'la sia le m valiza? Ac g'ho da part?
Rino - Parch g'arissia mia da cred, parbaccu. Sum pareint a la fein di coint.
Aldo - Ma allura, cus fal ancura chim?
Rino - S mia, in dua g'hoi d'and?
Aldo - A sarcala, no? Una ragazza seinsibila m l'Andreina l' bona da f dal tutt in qull stat l! Anca....
Rino - ... Anca?
Aldo - (Dopo una pausa) Anca da trass z dal pont ad Tidon!
Rino - (Spaventato) Col bagai?
Aldo - Sicur!
Rino - O povar m!
Aldo - (Drammatico) Quand al la gnir a sav m muier: apriti o Cielo!
Rino - Ma sperum ad no!
Aldo - E allura c'al curra! C'al fagga mia mor ad crapacr un povar par ad famiglia c'al g'ha da part par l'America!
Rino - (Ci pensa un po') Par l'Africa o par l'America?
Aldo - Ma cus hoi ditt?
Rino - Adess l'America!
Aldo - L'ar cap mal....
Rino - Oh parbaccu.
Aldo - (Secco) Voral mia ca sappia dua g'ho d'and?
Rino - O par carit.
Aldo - El ancura ch?
Rino - A v, a v!
Aldo - Car al m Signur, che dispiazer!
Rino - E' gnamm success gneint.
Aldo - E allura spettum c'la sia successa!
Rino - Al g'ha ragion! V subit....
Aldo - C'al ma tegna infurm, m'arcmand!
Rino - Seins'atar! Povar m, cus ho mai fatt...! (Esce di corsa)
Aldo - Ohhh! (Sospiro)
Rino - (Rientra) C'al ma scusa...
Aldo - Cus gh'?
Rino - Da che part el Tidon?
Aldo - In fondo a sinistra!
Rino - Grassia.... Oh povar m.... (Esce di corsa)
SCENA III
Andreina - (Mette fuori la testa) El and via?
Aldo - L' propi st bella.
Andreina - T' seimpar al solit, pap, at cambiar mai!
Aldo - V a sistem la roba in dla t camra. Pr'on po' ta st con noi. (Le d la valigia)
Andreina - Allura, vt in Africa o in America?
Aldo - Ag peinsar s. Quand at turnar a c, at vadr che trattameint.
Andreina - Grassia pap! (Lo bacia ed esce)
Aldo - V l, impustura! Bein, m av dir che la discussion la m'ha fatt vegn una seed e intant ac gh' adzoin, m, quasi quasi f una scappada all'ustaria.... ma si!!!
SCENA IIII
Iole - Pap, in dua vet?
Aldo - G'ho d'and a f un laur urgeint, ciao Luig. (Esce)
Luigi - (Entrando) Arvedass.... l' bein da spressia.
Iole - Donca, noi intant pudrissma f un po' ad coint, cus dista t?
Luigi - Dai allura che po g'ho da part con l'urchestra.
Iole - A pruposit, con la storia ad l'urchestra: bisugnar guardag dein!
Luigi - Ah si? E parch? At sar mia gelusa, par cas?
Iole - M?!? O m no! Ma gh' qulla ca canta, cl'am piaz gnan un po'!
Luigi - Eppur l' una bella donna.
Iole - Tl d bein m la bella donna!
Luigi - Ad la gelusona: la v f tant la superiura e po....
Iole - St atteint, ruffian, parch gh' ancura al ragiuner c'al ma gira atturan.
Luigi - Qualca d al mett a post anca l!
Iole - E m at cav iocc' sa vegn a sav che lal....
Luigi - Bon, adess sum a pari.
SCENA V
Andreina - Pap.... (Vede Iole) Ciao Iole.
Iole - Andreina.... (Si baciano) Cus fet chim?
Luigi - Et blle scapp?
Iole - Luig!!!
Andreina - L' propi adz. Pr'on p am feram chim.
Iole - E al bagaiein?
Andreina - Al dorma dadl. Puttost, Iole, vera che....?
Luigi - Si, purtropp, urmai la m'ha ingabul.
Andreina - St atteint, ragazz, peinsig bein prima. Guardm m!
Luigi - Ma t, scusa Andreina s'am parmett, at gh' pr'il man un atar genar. (Si liscia)
Iole - Parch t at sariss un bell genar? Vadrum m l'andr a fin.
Andreina - E la mamma?
Iole - L'ha du ceed istavota, anche se conteinta abotta al l'era mia. Ma m s'era tanta stuffa, che pr'and fora d'in c un p a la svelta ho catt s al prim cadnass ca passava.
Luigi - Ma cla ragazza chi.... (La stringe)
Iole - Andreina, andom a ved al bagaiein?
Andreina - Pian per, che al sa desda.... (Escono Iole ed Andreina)
SCENA VI
Aldo - (Entra velocemente, circospetto) Luig, Luig, bufera in vista!
Luigi - Che roba?
Aldo - Luig, ascultam bein. Furtoina c'am s tru chim fora in dal curtil adz ho pud seint.... l'ag vuriva propi mia....
Luigi - Ma che roba, insumma? Gh' qualca creditur c'am serca?
Aldo - Sariss al minim!
Luigi - E allura c'al ma disa....
Aldo - Donca, asculta bein.... Per, voi sav che t at gh'eintar propi gneint!
Luigi - Ma par che roba?
Aldo - Tl'hoi mia ditt?
Luigi - No, l' mezz'ura c'al ma f agit e s mia par che roba.
Aldo - At gh' Ragion. Donca, ascultam beint....
Luigi - Ascult.
Aldo - Appena fora d'in c, d minut f, t' vist anca t, no? Eccu brau, gir al spigh e seint un vusameint in c d'la Bruna, la nossa viseina, la mar ad la Maria. Pass sutta il finestar e seint, par cas, che la Maria..... l' peina!
Luigi - E allura?
Aldo - (Scrutandolo) Summia sicur che t..... voglio dire, che sei estraneo?
Luigi - Ma Aldo, par piazer!
Aldo - Eccu, bra. Ma la Bruna l' propi convinta c'at sia st t....
Luigi - M?!?
Aldo - Si, La vusava m una matta, l'as fava seint da tutt che l la sava chi era st e cla vuriva vegn chim....
Luigi - Chim?
Aldo - Si chim, la t'ar vist riv: par trattla in sal rein.
Luigi - Ma vada t!
Aldo - Luig, la facceinda l' un po' delicata. Par prim parch se al la vegna a sav la Santina povar noi!
Luigi - Oh no!!!
Aldo - Second parch.... parch tutt i t'hann vist and in sla fera st primavera e dag anca al brass a la Maria.
Luigi - Si, ma l'era par f un dispett a la Iole....
Aldo - Si, ma i atar il la sann mia: par lur, tu quella sera eri l'accompagnatore ufficiale della Maria: l'unich cuion, insumma!
Luigi - Ma Aldo...!!!
Aldo - Si, l'unich cuion.
Luigi - E adess cus fummia?
Aldo - Bisogna evit c'la capit chim a f dal fumm in c.... Furtoina che la Santina l' fora: baccum la Bruna prima c'la riva.
Luigi - E gnan la Iole l'ariss mia da savel.
Aldo - M s che bella geint frequeintava la bella Maria in nascondon. L'uomo vede e non fiata, ma quando occorre....
Luigi - Aldo, m s mia in che manera ringrazial.
Aldo - Vad, m al s ac t' un brav ragazz e vi che la m Iole la sia conteinta. Par ringraziam, as mettarum a post: con d o tr buttegli t'at la cav.
Luigi - Allura andom.
Aldo - Andom.
Luigi - Ma da che part passumia? A destra o a sinistra?
Aldo - Dadch! Via! (Escono velocemente)
SCENA VII
(Dalla direzione opposta dopo pochi secondi arriva Bruna)
Bruna - Permesso? Permesso?!?..... Guarda, guarda, ac gh' p adzoin. I'enn scapp tutt! Appena i m'hann vist riv i hann tai la corda! T'al dis m! I g'hann pagura ad la Bruna, parch il la sann che m s mia tant bionda, m s Bruna, ad num e ad fatt! (Si volge verso la porta esterna) E t cus ft? V dein!
Maria - (Sulla porta) Mamma, g'ho pagura.
Bruna - Pagura? Adess at gh' pagura? (La va a prendere per un orecchio) Quand a gh'era da f la lucca, per, at gh'ava mia tanta pagura! Signur tartegnma! (Platta)
Maria - Signor, tartgnila! (Ha una pancia visibile)
Bruna - Puttost, et sicura d'avel vist vegn chim dein? Gh' adzoin.
Maria - Parbaccu: l' vegn dein con la Iole!
Bruna - L'ar scond la Iole. Mmhhhh, la Iole! Tutt a dr a la Iole parch l' tant bella, tant intelligeinta..... Allura, at ta ricordat cus s'era ditt?
Maria - Sper, at m' fatt una confusion!
Bruna - (Platta)
Maria - Ahia!
Bruna - Guarda da f bell, veh! Parch m at romp la testa.
Maria - Ag calar poc.
Bruna - Fein ac t' infurb!
Maria - Seinta mamma, gh' adzoin, andom via.
Bruna - Che manera, andom via? Ma guarda t! Furtoina ac gh' to mar, se no cara la m ragazza.... ma a chi ca ta smi t par ess adz lucca?
Maria - Atar che lucca, Con tutt il platt c'ho ciap, sema adveintar!
Bruna - Comunque st bein atteinta, parch custa l' l'ultima uccasion par sistemat. (Dolce) Anca t at gh' diritt a la t part, no? Povra la m tastona....
Maria - L'am gnir la tastona.
Bruna - Asculta e taz! (Platta) Allura in dua ennia scapp tutt? Ah, ma m da chim am moov mia. M am seed e spett. (Si siede) Voi propi veed la fassia dla siura Santina e ad s mar: la m fiola bisogna tegnag la contabilit..... mmghhhh.... (Si commuove) E m.... c'ho seimpar sugn una fiola bella, granda, eleganta, che tutt is giran e i dizan: "Vad che bella fiola!" E che bella mar!.... (Piange) Sum bein st dasfurtun!!! (Di colpo si asciuga le lacrime e riacquista il tono duro) Eccu, eccu chi curra dr a la bella Iole, dei seduttori! E voglio il matrimonio riparatore!
Maria - Mamma, l al negar sicurameint.
Bruna - Ascultam bein un attim. T' brutta e pazieinsa! T' poc furba e fein a lim l' mia gnan culpa tua....
Maria - S'at m' fatt adz!
Bruna - Mia conteinta, t' disunur la famiglia!
Maria - Per am s tant divert.
Bruna - La s' tant divert, puvreina! (Platta)
Maria - Ahia!!!
Bruna - Non sul, con di scassagatt mort ad fam! Custa l' l'unica pussibilit par fat spus e sistemat appena appena bein, quindi f ma dis m se no at mett in d'on conveint!
Maria - .... Ad fr?
Bruna - M la mass, la mass!!!
Maria - Miracul, ho mia ciapp la platta.
Bruna - T' bein fatt bein a suggerimal. (Platta)
Maria - Ohi!
Bruna - E gn fora parbaccu, o vegnia dadl m? (Picchia sul tavolo)
Maria - Pian c'at m'insurdiss!
SCENA VIII
Iole - Ma chi ?
Andreina - Tl'ava ditt ac gh'era qualcadoin in c!
Iole - Bruna.... Cus success? St mia bein la Maria?
Bruna - La Maria la st benissim, grassia. Sar qualcadoin atar ca star mia bein da chi un po'!
Andreina - Cus inteindla, siura?
Maria - Mamma, ciappum s!
Bruna - Taz seimpar, t!
Andreina - Allura? Pudum sav cus gh'?
Bruna - Parbaccu, sum vegn apposta. Per prima voi ca sav che m s mia tant bionda, m s Bruna ad num e ad fatt!
Iole - Si, qull al sum.
Bruna - La siura Santina, gh'ela mia?
Iole - L' in Cumoin pr'ona carta par m!
Bruna - Donca l' vera qull chi disan?
Iole - Si: m'a spuus!
Bruna - E con chi, as s mia indiscreta?
Iole - Col Luig, s'ag dispiaz mia.
Maria - Ma che bella nutizia, auguri.
Bruna - E fag anca gli auguri, t. (Platta)
Maria - Ma ahia!
Bruna - E al siur Aldo?
Andreina - L'era chim adess, al rivar.
Bruna - Molto bene, molto bene.... Ma (Si guarda attorno) ag calla mia qualcadoin, o ma sballi?
Iole - Chi g'ariss da ess ancura?
Andreina - Bruna, fummla crta: chi sercla? (Cattiva)
Maria - Propi tutta s mar.
Bruna - Par forza, cara, un pm al f mia di peer. Ma con m, i g'hann da f poc i furb, parch m f scuppi un scandul, s mia tant bionda m, s Bruna, vda un po'!
Andreina - Un scandul? Ma cus disla?
Iole - Maria.... an capiss mia....
Maria - Gnan m....
SCENA IX
(Arrivano di corsa Luigi e Aldo: sulla porta si bloccano ed ostentano sicurezza)
Aldo - (Piano) L' riv prima l!
Bruna - Oh finalmeint!
Luigi - Spettavla m, par cas?
Iole - La f ad chi discurs....
Andreina - L' vegn i c nossa a sbrai m una matta!
Bruna - Sissignora! E ne ho il diritto! E t (Ad Andreina) ca t' blle a post, st indr di p! Lassa f a chi ga da pustas!
Andreina - (Piano a Iole) Et cap, Iole?
Iole - No verameint.... (Luigi e Aldo si avvicinano per rassicurarle)
Luigi - E la Maria, ma vala? Ma cus et fatt a la pansa? Un'indigestion?
Maria - Gh' cal poc: inc ho mangi un chil ad pisarei, eh mamma?
Aldo - (Tra s) O un pisarell d'on chil?
Bruna - E t, Luig, stt bein?
Luigi - Benone.
Bruna - Anca noi starissma propi bein..... s'ag fiss mia st un contrattempo.... (Indica la pancia di Maria)
Luigi - Allura l' mia st un'indigestion.
Bruna - Par ad no. T invece, ho seint c'at ta mett a post.
Luigi - Si, urmai ag sum.
Bruna - Ma che brav ragazz, t' propi un'artista!
Luigi - Mudestameint.....
Iole - Luig... (Aldo la calma tenendola stretta)
Bruna - Eh, l' comuda, l' propi comuda divertiss bein bein e po, chi si visto si visto.
Aldo - (Ironico) Ma giusto, chi ha avuto ha avuto, chi ha dato ha dato.
Bruna - Chi ha avuto ha avuto un bell coran!
Andreina - I omm i'enn tutt compagn, cara la m siura, cus vorla fag?
Bruna - Eh no, la m bella Andreina! Ogni doin c'al fagga pur qull c'al v, basta c'al sa tosa, dop, il s responsabilit.
Luigi - Giustissimo.
Aldo - Verissimo.
Bruna - E m ca s Bruna e mia tant bionda, vi che chi ha fatto il danno, al g'ha metta una pezza! Am soi spieg?
Luigi - La pezza, ad solit, l'as metta in sal buuz.
Aldo - E l'era mei mettagla prima.
Bruna - Per cui, caro il mio signor Luigi, trombettista, prima ad chiunque atar, gh' st povra ragazza ch! S'el divert? Adess al fronta il consegueinz! Am summia spieg?
Iole - Car al m Signur....
Andreina - E no, cara la m bella siura Bruna, l la g'ha mia.... (Sbraitanmo insieme Bruna ed Andreina, poi)
Bruna - Qui c' il frutto della colpa, c' il colpevole e m vi giustizia!
Andreina - Chi ca disa che al Luig...?
Bruna - La ragazza al la diis! Maria, d: Luigi.
Maria - Luigi.
Bruna - Iv seint? E m f succed un scandul, m av tiir in tribunal, parch m.....
Aldo - S mia tant bionda, s Bruna. (Insieme a Luigi)
Luigi - S mia tant bionda, s Bruna. (Insieme ad Aldo)
(Confusione generale; Iole tira in disparte Luigi)
Iole - Luig, che storia ela custa?
Luigi - I m'hann tir una gabula. Sarcum da saltana fora.
Aldo - (Cerca di farsi sentire nella confusione) Un momento, un momento per favore, un attimo di silenzio, par piazer!!!
Bruna - E adess l cus voral? Cus gh'eintral?
Aldo - M? Cus gh'eintar m? C'entro si!!! M g'ho d occ' che, grassia al ciel, ig vedan ancura bein, magari quand a gh' un po' scur, magari in dl'ombra d'on canton, magari adr una maccia..... Voin al passa par cas e ga scappa l'occ'!!! Le, Bruna, al la s bein m'as f, no?
Bruna - An gh' dubbi.
Aldo - E allura capita da ved pass par la stradeina la Maria e appena dop al Bertu.... qull ca tartaia, veh, al Bertin, e guarda al cas, tutt d i s'infilan in qull canton lam in fond....
Bruna - Ma cus dizal?
Aldo - O magari, intant c'as v par foonz, at ved pass al Riccu in bicicletta, ma mia da par l.... At ta ricordat, Maria, qull d ca s and par murn, t e al Riccu, in bicicletta, l in sla sella e t in sla canna?
Maria - (Tonta) Oh si, am ricord la bicicletta e anca la canna.
Bruna - Ma lassum perd la canna!
Aldo - Puvrein, al Riccu l' disoccup, al g'ar pur da f pass al teimp. O magari, ancura sutt sira, intant c'la porta fora al ruud, seimpar la Maria, la s'imbatta, guarda cas in dal Fausto, qull chi ciaman al catastutt..... S'ela mai dmand, Bruna, cme mai la Maria l'ag metta tant a vud al ruud?
Bruna - O basta! M vi mia seint parl ad l lur! M s che il colpevole l' tra di noi.
Aldo - M cred invece che, par ess sicur, bisugnariss aspett la nascita dal ragazzein e po and in gir da tutt i scassagatt dal quartier a sarc una sumiglianza.
Bruna - (Furibonda) Maria, insumma, t t'al s chi st: di qualcosa!
Maria - Verameint, tra tanta geint....
Bruna - (Cattivissima) Che roba?!?
SCENA X
Ragioniere - Buonasera, scusate....
Iole - Talch ancura.
Luigi - (Fa segno ad Aldo) O ragioniere, proprio lei.
Aldo - Ma si, l'ha fatt propi bein a vegn.
Ragioniere - Iole ha cambiato idea?
Luigi - Ma no, abbiamo fatto ben altro per lei.
Ragioniere - Per me?
Aldo - E si, par salvag la reputazion.
Bruna - Comunque m v mia fora da chim prima che....
Andreina - Cla fagga pur: la g'ha appena da seran.
bnb. - M ho blle che sarn, m voi al sonadur, mia di disgrasi senza uno stipendio fisso.
Luigi - E al ragiuner? Second m anca al ragiuner....
Bruna - Par carit, con cla fassia l!
Aldo - Ha sentito ragioniere?
Ragioniere - Di che cosa si tratta?
Luigi - Qualcadoin (Indica Bruna) Adziva che l.... (Fa cenno con la mano per dire che lui non "opera" in un certo campo)
Bruna - Ma lassum perd, qull pappamolla l!
Ragioniere - Come si permette di dire una cosa del genere?
Aldo - Ma noi la stavamo difendendo. Il ragioniere non pu parch l' mal, puvrein.
Ragioniere - Io st benissimo! Anzi, ho dato prova di notevole vigore cari miei, senza darmi troppa pubblicit!
Aldo - La dziva m.
Ragioniere - Sono un uomo, perbacco, in tutto e per tutto!
Aldo - E allora lo dica bel forte che lei dove passa lascia il segno.
Ragioniere - (Preso dall'enfasi) Pu ben dirlo!
Luigi - Lei, insomma, stato capace di....
Ragioniere - Certo che si!
Aldo - (A Bruna) Ecco il suo uomo.
Bruna - Anche lei? Con giacca e cravatta?
Ragioniere - Quando occorre me la tolgo la giacca e anche la cravatta che mi impedisce.
Maria - M al ma dispiaz mia.
Bruna - Mi meraviglio di lei. Dove lavora scusi?
Ragioniere - Alla Banca Popolare.
Bruna - Bene, molto bene. Allora, visto che cos spontaneamente ha ammesso il fatto....
Ragioniere - Che fatto?
Aldo - Siamo tutti testimoni.
Bruna - Andom a sciar il roob.
Ragioniere - Dove andiamo?
Bruna - A fare la prova del nove, caro ragioniere.
Ragioniere - Non d dimostrazioni pubbliche. E poi ero venuto da Iole per....
Bruna - L' propi un inconteintabil: al v a sig anca chi g'ha da spusas.
Luigi - Vada, mandrillo (Insieme ad Aldo)
Aldo - Vada, mandrillo (Insieme a Luigi)
(Escono, vociferando, Bruna, Maria e il ragioniere)
SCENA XI
Luigi - Ragazz, l' and bein pr'on fiil.
Andreina - Et cap la Bruna? Li'ha studia ad nott, l!
Iole - Puttost, sum propi sicur che al Luig....?
Luigi - Guarda cara, ac g'ho ancura un po' ad bon gust.
Santina - (Da fuori) Gh' bein ad la geint.... Vada l'Andreina..... Ma la Bruna e tutt i atar gnivannia fora da chim?
Andreina - Si, si....
Santina - E cus i vurivan?
Andreina - Ma gneint..... V, v c'at f ved al bagai, s.... (Strizza l'occhio ad Aldo e Luigi)
Santina - Sa, andom, sa t' tant da spressia. (Escono Santina ed Andreina)
Aldo - Eccu, adess i'enn tutt a post.
Luigi - Si. I s'enn propi pust tutt, ma chi ac s' pust mi? (Abbraccia Iole)
Aldo - (Imbarazzato, li guarda, poi decide di uscire piano e lasciarli soli)
SIPARIO
FINE DELLA COMMEDIA